Memleketler yabancı varlığa karşı korumacılık tedbirlerini artırıyor

Pandeminin beraberinde getirdiği ekonomik darboğazı aşmak için açıklanan ekonomik canlandırma paketleri tüm yerkürede önemli bir nakdî genişlemeye neden oldu. Bu genişlemeyle bir arada memleketlerin siyasetlerini da buna tutarlı biçimde düzenlemeleri elzem hale geldi.

Düşük getirili kredi ya da devletlerinden yardım alan yabancı şirketlerin mahallî şirketleri satın almasını bir güvenlik meşakkati olarak gören memleketler, fırsatçılık yapan yabancı satın almaları engelleme ya da sıkı bir murakabeye tabi tutma yoluna başvurdu.

Yabancı yatırımın ve şahsi kesimin bir güvenlik ögesi olarak görülmesi Huawei ve 5G altyapısının döşenmesiyle başlamış, Lider Trump Huawei’nin ABD’nin güvenliğine bir tehdit olduğunu açıkça lisana getirmişti.

Koronavirüs salgınının başlamasıyla stratejik ehemmiyete sahip eserlerin ihracatına sınırlamalar ve yasaklar getirilmiş, birçok memleket kendi kapasitelerini teneffüs cihazı, maske ve medikal ekipman üretimi için seferber etmişti.

Almanya ve İtalya Teknoloji Kollarını Himayeye Aldı

Bunu takiben birçok memleket yabancı satın almaları sınırlayan kanunları birbiri arkasına çıkarmaya ya da bu kanunları çıkarmak için hazırlık yapmaya başladı. Almanya, Nisan başında, mahallî firmalarını Avrupa Birliği dışındaki yatırımcılardan korumak için yabancı devralma kurallarını sertleştirme kararı aldı.

Almanya’nın bu kararı almasında Çin devletine ilişkin firmaların yatırımlarının giderek artması önemli bir rol oynadı. Almanya Iktisat Bakanlığı ise yapay zekâ, robotik, biyo-teknoloji ve kuantum teknolojisi bölümlerinden %10 ve daha ziyade pay alındığında hükümetin izleme müsaadesi olmasını öngörüyor.

İtalya da Nisan başında yabancı satın almaları sınırlayıcı bir kararname yayınladı. Karar hükümete finans, kredi, sigorta, kuvvet, ulaşım, sıhhat, yiyecek, robotik, yapay zekâ ve siber güvenlik kollarındaki satın almaları veto etme salahiyeti veriyor.

Hükümete şirket paylarının %10’unu geçen satın almaları reddetme salahiyeti de veren kararnamenin 2020 yılının sonuna kadar yürürlükte kalması öngörülüyor.

Macaristan Yabancı Satın Almalara Egemenlik Çerçevesinde Yaklaşıyor

Şahsi bölüm yatırımlarını ulusal güvenliğin bir modülü haline getiren bir öteki devletse Macaristan. Yasaya nazaran stratejik olarak değerli bir şirketten %10’dan çokça behre almak isteyen yabancı yatırımcılar hükümet oluruna başvurmak zorunda.

Bunu bir egemenlik sorunu olarak gören hükümet, bu maddeyi bir hükümet kararnamesiyle yürürlüğe koydu. Bu muhafaza yasanın şu anlık muvakkat bir nitelikte olup, 2020’nin ahir kalkması öngörülüyor.

Ortak Güvenlik Tehdidi Olarak Çinli Şirketler

Avustralya’nın değiştirdiği yabancı satın almalarla ile ilgili olan yasa, ölçü ne olursa olsun tüm yabancı satın almaların ‘Yabancı Satın Almaları Denetleme Kurulu’ tarafından incelemeye alınmasını koşul koşuyor.

Yasanın hangi dalları kapsayacağı konusunda ise hükümetten net bir açıklama gelmedi, korunacak kollar yalnızca “hassas ulusal güvenlik sektörleri” olarak tanımlandı.

The Times İngiltere Başbakanı Boris Johnson’ın da yakın devirde bu türlü bir yasa çıkarmayı planladığını söylüyor. Öngörülen önlemlerde ise lokal şirketlerin %25’inden ziyade payını devralmaya çalışan yabancı şirketleri hükümete bildirmesi ve kurallara uymayan şirket yetkililerininse çeşitli yaptırımlarla müsabakası var.

Birtakım memleketlerin hangi bölümlerin kapsama alınacağı konusunda kesin bir açıklama yapmaması stratejik bölümler kavramının muğlaklaşmasına ve ileride tüm bölümlere mi yayılıyor telaşına neden oluyor.

Bir öteki dikkat çeken durumsa, devletlerin birçoklarının bu maddeleri kuvvetlendirirken Çin şirketleri üzerinden bir tehdit algılamasına sahip olması. ABD’den sonra Avrupa ve Pasifikten memleketlerin de Çinli şirketleri ya da yatırımları bir güvenlik tehdidi olarak tanımlaması, Çin’e karşı olan cephenin genişlediğinin ve konsolide olduğunun bir işareti.

Derleyen: Erol Oytun Ercan

Yorum (Yok)

Yorum yaz